<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title type="main" level="a">Лексические омонимы и квазиомонимы (équivoques) в Грамматике французской и русской 1730 года</title>
        <author>
          <persName n="1" ref="https://orcid.org/0000-0001-6639-4928" type="ORCID">
            <forename>Sergej</forename>
            <surname>Vlasov</surname>
            <placeName type="affiliation">Saint Petersburg State University, Russian Federation</placeName>
          </persName>
          <persName n="2" ref="https://orcid.org/0000-0002-4818-1205" type="ORCID">
            <forename>Leonid V.</forename>
            <surname>Moskovkin</surname>
            <placeName type="affiliation">Saint Petersburg State University, Russian Federation</placeName>
          </persName>
        </author>
        <respStmt>
          <resp>This is a section of <title>Language and Education in Petrine Russia</title>(DOI: <idno type="DOI">10.36253/979-12-215-0585-6</idno>) by </resp>
          <name>Swetlana Mengel, Laura Rossi</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Firenze University Press</publisher>
        <pubPlace>Florence</pubPlace>
        <date when="2024">2024</date>
        <idno type="DOI">https://doi.org/10.36253/979-12-215-0585-6.13</idno>
        <availability>
          <p>Available for academic research purposes</p>
          <p>Open Access</p>
          <p>Copyright Author(s)</p>
          <licence source="text" target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode">
            <p>Content licence CC BY 4.0</p>
          </licence>
          <licence source="metadata" target="https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode">
            <p>Metadata licence CC0 1.0</p>
          </licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <p>This is original content, published for academic research purposes</p>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <appInfo>
        <application version="2.2" ident="Booksflow">
          <desc>Digital edition XML powered by Booksflow</desc>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>Lexical Homonyms and Quasi-Homonyms (“équivoques”) in the Grammar of French and Russian of 1730.
The article analyzes Russian homonyms and quasi-homonyms with a French translation from the section “Équivoques” of Grammaire Françoise et Russe of 1730. The history of the French term “équivoques” and the related terms “homonym”, “homophone”, “homograph” and “quasi-homonym” are considered. It is concluded that among the words in the section “Équivoques” there are both homonyms and quasi-homonyms. Correspondences of several words to similar words from the grammars of J. W. Paus and M. Schwanwitz were identified. Errors in the spelling of Russian words and their translation into French are analyzed. It is concluded that the author described the lexical difficulties of the Russian language from the point of view of a native German speaker.</p>
      </abstract>
      <textClass>
        <keywords>
          <list>
            <item>18th century</item>
            <item>Russian grammars</item>
            <item>Grammaire Françoise et Russe (1730)</item>
            <item>homonyms</item>
            <item>quasi-homonyms</item>
            <item>homophones</item>
            <item>homographs</item>
            <item>J. C. Taubert</item>
            <item>M. Schwanwitz</item>
            <item>J. W. Paus.</item>
          </list>
        </keywords>
      </textClass>
    </profileDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <p>It is available online at https://doi.org/10.36253/979-12-215-0585-6.13<ref target="https://doi.org/10.36253/979-12-215-0585-6.13" /></p>
      <div><head>Лексические омонимы и квазиомонимы (équivoques) в <hi rend="italic">Грамматике французской и русской</hi> 1730 года</head><p rend="h1_author" ><hi rend="CharOverride-1">Сергей Власов, Леонид Московкин</hi></p><p rend="h1_indexAbstract ParaOverride-1"><hi rend="bold">Abstract</hi>: <hi rend="italic">Lexical Homonyms and Quasi-Homonyms (“équivoques”) in the </hi><hi rend="CharOverride-2">Grammar of French and Russian</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">of 1730</hi>. The article analyzes Russian homonyms and quasi-homonyms with a French translation from the section “Équivoques” of <hi rend="italic">Grammaire Françoise et Russe</hi> of 1730. The history of the French term “équivoques” and the related terms “homonym”, “homophone”, “homograph” and “quasi-homonym” are considered. It is concluded that among the words in the section “Équivoques” there are both homonyms and quasi-homonyms. Correspondences of <hi rend="CharOverride-3">several</hi> of words to similar words from the grammars of J. W. Paus and M. Schwanwitz were identified. Errors in the spelling of Russian words and their translation into French are analyzed. It is concluded that the author described the lexical difficulties of the Russian language from the point of view of a native German speaker.</p><p rend="h1_indexAbstract ParaOverride-2"><hi rend="bold">Keywords</hi>: 18<hi rend="superscript _idGenCharOverride-1">th</hi> century, Russian grammars, <hi rend="italic">Grammaire Françoise et Russe</hi> (1730), homonyms, quasi-homonyms, homophones, homographs, J. C. Taubert, M. Schwanwitz, J. W. Paus.</p><div><head><hi>1. Введение</hi></head><div><head><hi>1.1 Общие сведения о </hi><hi rend="italic">Грамматике французской и русской</hi></head><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В истории российской культуры особое место занимает анонимная </hi><hi rend="italic">Грамматика французская и русская</hi><hi rend="CharOverride-1">, изданная в типографии Императорской Академии наук в Санкт-Петербурге (</hi><hi rend="italic">Grammaire</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">Francoise</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">et</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">Russe</hi><hi rend="CharOverride-1">, 1730). Ее значимость обусловлена, во-первых, тем, что это был первый в России печатный учебник русского языка как иностранного, а во-вторых, его необычностью — эта грамматика, построенная в форме французско-русского разговорника, отличается от других грамматик </hi><hi rend="CharOverride-1" >XVIII</hi><hi rend="CharOverride-1"> в. ярко выраженной практической направленностью. Именно это последнее качество сближает ее с современными учебниками русского языка как иностранного. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="italic">Грамматика французская и русская</hi><hi rend="CharOverride-1">, ошибочно называемая иногда грамматикой Горлицкого (Вомперский 1969), содержит множество загадок, и именно поэтому авторы настоящей статьи посвятили 15 лет изучению этой книги. Был проведен лингвистический анализ французской и русской частей текста этого учебника, включенной в него грамматической терминологии, установлен его прототип и исследованы его источники, проведена атрибуция этого учебника, реконструированы процессы его создания, издания и распространения. Кроме того, было проведено книговедческое исследование: описаны петербургский и галльский экземпляры, изучены записи о петербургском экземпляре в каталогах академической библиотеки и сведения о нем в работах библиофилов и историков языкознания. Одним из наиболее важных результатов этого многолетнего исследования было установление имени составителя </hi><hi rend="italic">Грамматики французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1"> — им был немецко-русский билингв, ученик старших классов академической гимназии Иоганн Каспар Тауберт (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Johann</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Caspar</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Taubert</hi><hi rend="CharOverride-1">, 1711?–1771) (Власов и Московкин 2021). </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Хотя </hi><hi rend="italic">Грамматика французская и русская</hi><hi rend="CharOverride-1"> хронологически не вписывается в контекст Петровского времени, она ценна тем, что в ней получил отражение разговорный русский язык начала </hi><hi rend="CharOverride-1" >XVIII</hi><hi rend="CharOverride-1"> века. Ее создание отражает характерный для доломоносовского этапа развития русистики поиск альтернативных путей формирования русского литературного языка (Менгель 2021, 7–8). Основанием для такого утверждения может быть тот факт, что любой учебник обладает нормативной функцией, и, в частности, </hi><hi rend="italic">Грамматика французская и русская</hi><hi rend="CharOverride-1"> показывает иностранцам, проживающим в Санкт-Петербурге, как надо говорить по-русски. В связи с этим важно также отметить, что этот учебник, как и грамматические труды И.В. Пауса (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Johann</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Werner</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Paus</hi><hi rend="CharOverride-1">, 1670–1735), М. Шванвица (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Martin</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Schwanwitz</hi><hi rend="CharOverride-1">, 1694–1740) и В.Е. Адодурова, в которых также предлагались варианты нового русского литературного языка (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Adodurow</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1731; </hi><hi rend="CharOverride-1" >Schwanwitz</hi><hi rend="CharOverride-1"> 2002; Paus 2016), был создан в Императорской Академии наук, основанной Петром </hi><hi rend="CharOverride-1" >I</hi><hi rend="CharOverride-1">. Именно Академия наук в начале XVIII в. стала крупнейшим центром российского языкознания, продвигавшим идею отказа от церковнославянского языка как литературного языка России. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="italic">Грамматике французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1"> посвящена монография авторов настоящей статьи, включающая ее многоплановое исследование и текст с комментариями (Власов и Московкин 2023), однако многие аспекты этого интересного учебника не получили подробного рассмотрения. Данная статья, посвященная анализу одного из разделов учебника </hi><hi rend="italic">Équivoques</hi><hi rend="CharOverride-1">, дополняет информацию, содержащуюся в монографии. </hi></p></div><div><head><hi>1.2 Используемые термины</hi></head><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Объектами анализа в настоящей статье выступают </hi><hi rend="italic">лексические омонимы</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">квазиомонимы</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">équivoques</hi><hi rend="CharOverride-1">) в </hi><hi rend="italic">Грамматике французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1">.</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Французский термин </hi><hi rend="italic">équivoques</hi><hi rend="CharOverride-1"> восходит к латинскому термину </hi><hi rend="italic">aequivoca </hi><hi rend="CharOverride-1">(от лат. </hi><hi rend="italic">aequus</hi><hi rend="CharOverride-1"> — одинаковый и </hi><hi rend="italic">vox</hi><hi rend="italic">, </hi><hi rend="italic">vocis</hi><hi rend="CharOverride-1"> — звук, слово), возникшему при переводе на латинский язык греческого термина </hi><hi rend="italic">ὁμώνυμα</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">омонимы</hi><hi rend="CharOverride-1">) в первой главе «Категорий» Аристотеля и характеризовавшему одноименные предметы</hi><hi rend="notes_number CharOverride-4"><hi><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-004">1</ref></hi></hi><hi rend="CharOverride-1">. Термин </hi><hi rend="italic">aequivoca </hi><hi rend="CharOverride-1">употреблялся в латинских трактатах по логике, в частности, в период поздней античности и раннего средневековья в сочинениях Марциана Капеллы, Северина Боэция и Исидора Севильского, главных источников сведений по греческой логике в Европе до </hi><hi rend="CharOverride-1" >XI</hi><hi rend="CharOverride-1" >I</hi><hi rend="CharOverride-1"> века (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Br</hi><hi rend="CharOverride-1">é</hi><hi rend="CharOverride-1" >hier</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1971, 15–7, 30–2). </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В дальнейшем в схоластической логике понятие </hi><hi rend="italic">aequivoca</hi><hi rend="CharOverride-1"> делится на два понятия: на понятие «одинаково именующих слов» (</hi><hi rend="italic">aequivoca aequivocantia</hi><hi rend="CharOverride-1">) и на понятие «одинаково именуемых предметов» (</hi><hi rend="italic">aequivoca aequivocata</hi><hi rend="CharOverride-1">) (McInerny 1996, 88). Эта традиция отражена в учебнике логики С. Дюплекса (Scipion Dupleix, 1569–1661), который говорит уже об омонимах «омонимизирующих», т. е. одинаково именующих (</hi><hi rend="italic">homonymes homonymants</hi><hi rend="CharOverride-1">) и об омонимах «омонимизируемых», т. е. одинаково именованных (</hi><hi rend="italic">homonymes homonymés</hi><hi rend="CharOverride-1">): </hi></p><quote rend="quotation_b" ><hi rend="CharOverride-1">Des Homonymes les vns sont homonymans, les autres Homonymés. L’homonyme homonymant est le mot ou le nom commun egalement à plusieurs choses : comme </hi><hi rend="italic">Chien</hi><hi rend="CharOverride-1">: car il conuient non seulement à vn animal terrestre et domestique, mais aussi à vn poisson, et à vn astre. Les Homonymes Homonymés sont ces mesmes choses signifiées par l’homonyme homonymant, comme sont cet animal terrestre et le ma-// [f. 76 r] rin, et l’astre, à tous lesquels conuient le mot homonyme </hi><hi rend="italic">Chien </hi><hi rend="CharOverride-1">(f. 74 v–75 r)</hi><hi rend="notes_number CharOverride-4"><hi><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-003">2</ref></hi></hi><hi rend="CharOverride-1">.</hi></quote><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Уже</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">на</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">заре</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">книгопечатания</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">неоднократно</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">публикуется</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">старинный</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">словарик</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">латинских</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">омонимов</hi><hi rend="CharOverride-1" > (</hi><hi rend="italic">dictionum aequivocarum</hi><hi rend="CharOverride-1" >) c </hi><hi rend="CharOverride-1">комментарием</hi><hi rend="CharOverride-1" > (</hi><hi rend="italic">Aequivoca, cum commento</hi><hi rend="CharOverride-1" >), </hi><hi rend="CharOverride-1">составленный</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">еще</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">в</hi><hi rend="CharOverride-1" > XIII </hi><hi rend="CharOverride-1">веке</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">английским</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">филологом</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">и</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">поэтом</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">Иоанном</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">де</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">Гарландия</hi><hi rend="CharOverride-1" > (Joannes de Garlandia, o</hi><hi rend="CharOverride-1">к</hi><hi rend="CharOverride-1" >o</hi><hi rend="CharOverride-1">л</hi><hi rend="CharOverride-1" >o 1195–1272). </hi><hi rend="CharOverride-1">Под </hi><hi rend="italic">dictiones</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">aequivocae</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">vocabula</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">aequivoca</hi><hi rend="CharOverride-1">) в этом списке понимаются слова, имеющие разные значения (Garlandia 1487). Омонимия здесь еще тесно связана с полисемией слов.</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Понятие (</hi><hi rend="italic">mots</hi><hi rend="italic">, </hi><hi rend="italic">termes</hi><hi rend="CharOverride-1">) </hi><hi rend="italic">équivoques</hi><hi rend="CharOverride-1"> («неоднозначные, двусмысленные слова, термины») широко используется в классическом учебнике логики Пор-Рояля </hi><hi rend="italic">L</hi><hi rend="italic">a</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">Logi</hi><hi rend="italic">q</hi><hi rend="italic">ue</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">ou</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">l</hi><hi rend="italic">’</hi><hi rend="italic">art</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">de</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">penser</hi><hi rend="CharOverride-1"> (первое издание — 1662), выдержавшем целый ряд изданий и переведенном на латинский и многие европейские языки (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Arnauld</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1685, 63, 76, 77, 79, 100, 101, 221, 368, 408, 443). Выражение </hi><hi rend="italic">mots équivoques</hi><hi rend="CharOverride-1"> встречается уже в </hi><hi rend="italic">Письмах к провинциалу</hi><hi rend="CharOverride-1"> (1656–57) Б. Паскаля (Blaise Pascal, 1623–62), в которых рассматривается «учение о двусмысленных словах» в рамках теологического спора между янсенистами и иезуитами (Pascal 1669, 170). </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В том же </hi><hi rend="CharOverride-1" >XVII</hi><hi rend="CharOverride-1"> столетии термин </hi><hi rend="italic">é</hi><hi rend="italic">quivoques</hi><hi rend="CharOverride-1"> из логики проникает в словари (</hi><hi rend="CharOverride-1" >La</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Noue</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1618) и грамматики французского языка (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Irson</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1656, 147–51; </hi><hi rend="CharOverride-1" >Mauconduit</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1678, 99–100). Например, большой список «двусмысленных слов» (</hi><hi rend="italic">mots</hi><hi rend="italic"> é</hi><hi rend="italic">quivoques</hi><hi rend="CharOverride-1">) дает в своей французской грамматике К. Ирсон (Claude Irson, ?–1690). Самый большой ряд омонимов, выделенный К. Ирсоном, включает в себя 8 членов, </hi><hi rend="italic">Sens</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Ville</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">sens</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >homme</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >de</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >bon</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >sens</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">sent</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >il</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >sent</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">sang</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >des</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >veines</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">sans</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >argent</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">cent</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >nombre</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">cens</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >droits</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Seigneuriaux</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Irson</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1656, 151). Под </hi><hi rend="italic">mots</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="italic">é</hi><hi rend="italic">quivoques</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="CharOverride-1">он понимает «слова, имеющие одинаковое или почти одинаковое произношение, но разные значение и правописание» («</hi><hi rend="CharOverride-1" >mots</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >qui</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >ont</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >la</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >prononciation</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >semblable</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >ou</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >presque</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >semblable</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >et</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >dont</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >la</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Signification</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >et</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >l</hi><hi rend="CharOverride-1">’</hi><hi rend="CharOverride-1" >Orthographe</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >sont</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >differentes</hi><hi rend="CharOverride-1">») (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Irson</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1656, 147). Такие слова сейчас принято называть омофонами. Это понимание «двусмысленных слов» отражено и в названии анонимного словаря за подписью </hi><hi rend="CharOverride-1" >Le</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >S</hi><hi rend="CharOverride-1" >oyeur</hi><hi rend="CharOverride-1"> в конце посвящения:</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">Alphabet</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">contenant</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">les</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">mots</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">qui</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">ont</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">en</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">une</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">mesme</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">prononciation</hi><hi rend="italic">, </hi><hi rend="italic">diverse</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">signification</hi><hi rend="CharOverride-1"> (Азбука, содержащая слова, имеющие одно и то же произношение, но разное значение) (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Le</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Soyeur</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1661). Во второй половине XVIII века термин </hi><hi rend="italic">équivoque</hi><hi rend="CharOverride-1"> вытесняется греческим термином </hi><hi rend="italic">homonyme</hi><hi rend="CharOverride-1"> в словаре омонимов П. Т. Н. Юрто (Pierre-Thomas-Nicolas Hurtaut, 1719–1791) (Hurtaut 1775)</hi><hi rend="notes_number CharOverride-4"><hi><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-002">3</ref></hi></hi><hi rend="CharOverride-1">. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Во французской лингвистической традиции омонимия до сих пор трактуется широко. Так, в известном словаре лингвистических терминов Ж. Дюбуа и др. под омонимией понимается звуковое тождество (омофония) или графическое тождество (омография) двух морфем, не имеющих, кроме того, одинакового значения, «L’homonymie est l’identité phonique (homophonie) ou l’identité graphique (homographie) de deux morphèmes qui n’ont pas, par ailleurs, le même sens» (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Dubois</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >et</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >al</hi><hi rend="CharOverride-1">. 1994, 234).</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В Германии первый словарик «одинаково звучащих слов, имеющих разное значение» («gleich st</hi><hi rend="CharOverride-1">y</hi><hi rend="CharOverride-1">mmende Wort</hi><hi rend="CharOverride-1">h</hi><hi rend="CharOverride-1">er [,] aber ungleich</hi><hi rend="CharOverride-1">s</hi><hi rend="CharOverride-1"> Verstandes») был опубликован в первой трети </hi><hi rend="CharOverride-1" >XVI</hi><hi rend="CharOverride-1"> века (Fabritius 1532). Подобные пары слов были включены и в известную грамматику Ю. Г. Шоттеля (Justus Georg Schottelius, 1612–1676) (Schottelius 1663, 198, 648–86). Например</hi><hi rend="CharOverride-1" >: </hi><hi rend="italic">Das </hi><hi rend="CharOverride-1" >hoc, illud — </hi><hi rend="italic">Dass</hi><hi rend="CharOverride-1" > ut, quod; </hi><hi rend="italic">Den </hi><hi rend="CharOverride-1" >illum — </hi><hi rend="italic">Denn</hi><hi rend="CharOverride-1" > nam; </hi><hi rend="italic">Sein</hi><hi rend="CharOverride-1" > suus — </hi><hi rend="italic">Sein</hi><hi rend="CharOverride-1" > esse (Schottelius 1663, 198).</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В России XVI–XVIII веков омонимы включались в печатные учебники для начального обучения церковнославянскому языку, например, в Острожскую азбуку Ивана Федорова 1578 года (Азбука 1983, 18–20), или в рукописное руководство </hi><hi rend="italic">Книга глаголемая буквы граммотичнаго учения</hi><hi rend="CharOverride-1"> (начало XVII века), поскольку преодоление омонимии считалось «ключевой проблемой славянской лингвистической рефлексии и книжно-языковой практики» (Кузьминова 2016, 42). В изданной в 1723 г. </hi><hi rend="italic">Грамматике славенской</hi><hi rend="CharOverride-1"> Федора Максимова был приведен небольшой список слов с одинаковым произношением, но разным правописанием в зависимости от их значения, мирЪ — мïрЪ — мνрЪ; винà — вїнà; ѕѣлó — ѕѣлω; бл(а)го — благω; </hi><hi rend="CharOverride-5">ꙗ҆</hi><hi rend="CharOverride-1">зы</hi><hi rend="CharOverride-6">́</hi><hi rend="CharOverride-1">кЪ — </hi><hi rend="CharOverride-7">ѧ</hi><hi rend="CharOverride-5">҆</hi><hi rend="CharOverride-1">зы</hi><hi rend="CharOverride-6">́</hi><hi rend="CharOverride-1">кЪ; феодωрЪ — ѳеодωрЪ; пéрстЪ — пéрсть (Максимов 1723, 2).</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В учебниках русского языка для иностранцев омонимы впервые даны в разделе «О буквах, произношении и орфографии» </hi><hi rend="italic">Русской грамматики</hi><hi rend="CharOverride-1"> Г. В. Лудольфа (Heinrich Wilhelm Ludolf, 1655–1712), который отмечал, что слово </hi><hi rend="italic">мука</hi><hi rend="CharOverride-1"> с ударением на предпоследнем слоге означает </hi><hi rend="italic">cruciatum</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">мучение</hi><hi rend="CharOverride-1">), а с ударением на последнем слоге — </hi><hi rend="italic">farina</hi><hi rend="CharOverride-1">. Буквы </hi><hi rend="italic">и</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">ɪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">ѵ</hi><hi rend="CharOverride-1"> произносятся одинаково, но служат для различения значения слов </hi><hi rend="italic">миръ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">pax</hi><hi rend="CharOverride-1">), </hi><hi rend="italic">м</hi><hi rend="italic">ɪ</hi><hi rend="italic">ръ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">mundus</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">мѵръ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">myrrha</hi><hi rend="CharOverride-1">) (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Ludolf</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1696, 9). Вероятно, под влиянием учебников Шоттеля, Лудольфа и Максимова списки омонимов появляются в рукописных грамматиках русского языка филологов из Академии наук Пауса и Шванвица (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Paus</hi><hi rend="CharOverride-1"> 2016, 61–4; </hi><hi rend="CharOverride-1" >Schwanwitz</hi><hi rend="CharOverride-1"> 2002, 157–60), а затем и в грамматике Тауберта (Grammaire Francoise et Russe 1730, 39–40). </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В настоящей статье будет использоваться терминология энциклопедического словаря-справочника </hi><hi rend="italic">Культура русской речи</hi><hi rend="CharOverride-1"> под ред. Л. Ю. Иванова, А. П. Сковородникова, Е. Н. Ширяева и др. Будет использоваться обобщающий термин </hi><hi rend="italic">лексические омонимы</hi><hi rend="CharOverride-1">, означающий слова, совпадающие по форме (звучанию и/или написанию), но имеющие разное значение и не связанные ассоциативно. Видами лексических омонимов будут считаться а) </hi><hi rend="italic">собственно омонимы</hi><hi rend="CharOverride-1">, совпадающие в звучании и написании, б) </hi><hi rend="italic">омофоны</hi><hi rend="CharOverride-1">, совпадающие в звучании, но различающиеся на письме, и в) </hi><hi rend="italic">омографы</hi><hi rend="CharOverride-1">, совпадающие в написании, но различающиеся в произношении (Емельянова 2003). </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В процессе анализа учитывалось, что в учебной литературе, в том числе в упомянутых выше грамматиках и словарях, встречаются пары слов, не являющиеся в строгом лингвистическом смысле омонимами. Они не совпадают в звучании, хотя и имеют близкое произношение, или не совпадают в написании, хотя и имеют сходное написание, например, это известные каждому преподавателю русского языка слова </hi><hi rend="italic">вчера</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">вечером</hi><hi rend="CharOverride-1">, часто вызывающие трудности у иностранных учащихся на начальных стадиях усвоения языка. Такие пары слов будем называть </hi><hi rend="italic">квазиомонимами</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">квазиомофонами</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">квазиомографами</hi><hi rend="CharOverride-1">. Среди трудных для усвоения слов, включенных в раздел «Équivoques» в «Грамматике французской и русской», встречаются собственно омонимы, омофоны, квазиомофоны и омографы.</hi></p></div></div><div><head><hi>2. Методология исследования</hi></head><p rend="text" ><hi rend="italic">Цель данного исследования</hi><hi rend="CharOverride-1">: проанализировать раздел «Équivoques» в </hi><hi rend="italic">Грамматике французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1730 года. </hi><hi rend="italic">Задачи исследования</hi><hi rend="CharOverride-1">: а) рассмотреть, какие русские слова считает трудными для иностранцев составитель этого учебника, родившийся и живший в Санкт-Петербурге немец И. К. Тауберт, и объяснить, чем это может быть обусловлено; б) выявить возможные источники раздела «Équivoques». </hi></p><p rend="text" ><hi rend="italic">Материалом</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="italic">исследования</hi><hi rend="CharOverride-1"> являются пары слов, включенные в раздел «Équivoques» </hi><hi rend="italic">Грамматики французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1">. </hi><hi rend="italic">Методы исследования</hi><hi rend="CharOverride-1">: структурно-семантический анализ этих пар слов, их соотнесение с французским переводом, их интерпретация с точки зрения влияния немецкого языка.</hi></p></div><div><head><hi>3. Результаты исследования </hi></head><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Раздел «Équivoques» занимает в </hi><hi rend="italic">Грамматике французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1"> немногом более одной страницы. Он расположен на страницах 39–40 (в действительности же, поскольку нумерация страниц в учебнике нарушена, это страницы 41–42). В этом разделе приведены 26 русских омонимов и квазиомонимов, которые составитель учебника считает трудными для иностранцев. При этом, на каждой странице, как это принято в данном учебнике, материал организован в две колонки: в правой даны русские слова, а в левой указан их французский перевод (см. таблицу 1). </hi></p><p rend="caption_table" ><hi rend="CharOverride-1">Таб. 1 – Русские омонимы и квазиомонимы с французским переводом в разделе «Équivoques».</hi></p><table rend="Nessuno-stile-tabella" xml:id="table001">
				<!--<colgroup>-->
					<!--<col
  class="_idGenTableRowColumn-1">--><!--</col>-->
					<!--<col
  class="_idGenTableRowColumn-1">--><!--</col>-->
				<!--</colgroup>-->
				
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-1">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">farine bref</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-1">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мука</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">tourment long</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мука</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">vivre</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">жить </hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">juif </hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">жидЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">ê</hi><hi rend="CharOverride-1">tre </hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">быть</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">battre</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">бить</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">manger</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">есть</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">il est</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">он есть</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">un bon menager</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">быть</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">le corps d’un homme </hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">плоть</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">radeau de bois</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">плодЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">le monde</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мïрЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">la paix</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мирЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">onguent</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мνрЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">jai eté</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">былЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">jai bastonné</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">билЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">sentir</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">служить</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">obéir</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">слушать</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">ognon</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">лукЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">arc de fleche</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">лукЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">estomac </hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">животЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">richesse</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">животЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">croitre</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">ростЪ</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">usure</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">рость</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">corps</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-2">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">тѣло</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-2">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-3">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">affaire</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-3">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">тѣло</hi></p>
						</cell>
					</row>
				
			</table><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Для удобства анализа сгруппируем указанные пары слов по видам омонимов.</hi></p><div><head><hi>3.1 Омонимы и омографы</hi></head><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Трудными для усвоения иностранцами Тауберт считает слова </hi><hi rend="italic">лукЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> в значении </hi><hi rend="italic">oignon</hi><hi rend="CharOverride-1"> (в тексте ошибочно дано </hi><hi rend="italic">ognon</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">лукЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> в значении </hi><hi rend="italic">arc de fleche</hi><hi rend="CharOverride-1">, инфинитив глагола </hi><hi rend="italic">есть</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">manger</hi><hi rend="CharOverride-1">) и форму 3 лица единственного числа </hi><hi rend="italic">он есть</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">il est</hi><hi rend="CharOverride-1">), </hi><hi rend="italic">животЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> в значении </hi><hi rend="italic">estomac</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">животЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> в значении </hi><hi rend="italic">richesse</hi><hi rend="CharOverride-1"> (скорее всего, имеется в виду старинное значение слова </hi><hi rend="italic">животЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> — имущество, пожитки) (СРЯ </hi><hi rend="CharOverride-1" >XVIII</hi><hi rend="CharOverride-1"> в.1992, 129).</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">К трудным для усвоения словам относятся </hi><hi rend="italic">мука</hi><hi rend="CharOverride-1"> [</hi><hi rend="italic">мук’а</hi><hi rend="CharOverride-1">]</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="CharOverride-1">и </hi><hi rend="italic">мука</hi><hi rend="CharOverride-1"> [</hi><hi rend="italic">м’ука</hi><hi rend="CharOverride-1">]. Приводя французский перевод этих слов, Тауберт указывает на различное их произношение: </hi><hi rend="italic">farine bref</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">tourment long</hi><hi rend="CharOverride-1">, где слова </hi><hi rend="italic">bref</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">long</hi><hi rend="CharOverride-1"> (краткий и долгий) характеризуют произношение звука [у]. В данном случае имеет место интерпретация этой пары слов с точки зрения иностранца. Русский автор, вероятно, обратил бы внимание не на долготу и краткость гласного [у], а на место ударения в этом слове. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Также к трудным словам составитель учебника ошибочно относит слова </hi><hi rend="italic">тѣло</hi><hi rend="CharOverride-1"> в значении </hi><hi rend="italic">corps</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">тѣло</hi><hi rend="CharOverride-1"> в значении </hi><hi rend="italic">affaire (дело)</hi><hi rend="CharOverride-1">, что указывает на него как на носителя немецкого языка. Родители Тауберта были выходцами из Саксонии, и для их русской речи было характерным смешение звуков [т] и [д].</hi></p></div><div><head><hi>3.2 Омофоны и квазиомофоны</hi></head><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">К омофонам в разделе «Équivoques» относится только триада </hi><hi rend="italic">мïрЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">le monde</hi><hi rend="CharOverride-1">), </hi><hi rend="italic">мирЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">la paix</hi><hi rend="CharOverride-1">), </hi><hi rend="italic">мνрЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">onguent</hi><hi rend="CharOverride-1">, вместо </hi><hi rend="italic">мνро</hi><hi rend="CharOverride-1">). Наряду с этими словами в разделе имеются и квазиомофоны. К ним относятся пары </hi><hi rend="italic">жить</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">vivre</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">жидЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">juif</hi><hi rend="CharOverride-1">), </hi><hi rend="italic">быть</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">ȇ</hi><hi rend="italic">tre</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">бить</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">battre</hi><hi rend="CharOverride-1">), </hi><hi rend="italic">былЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">jai</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="italic">eté</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">билЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">jai bastonné</hi><hi rend="CharOverride-1">). Указание на разное написание этих слов, несомненно, было полезным для учащихся, не различавших мягкие и твердые согласные. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Совпадающими в звучании или близкими по звучанию Тауберт считает слова </hi><hi rend="italic">ростЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">croitre</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">рость</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">usure</hi><hi rend="CharOverride-1">). В данном случае обращает на себя внимание то, что он переводит существительное </hi><hi rend="italic">ростЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> глаголом </hi><hi rend="italic">croitre</hi><hi rend="CharOverride-1">, а глагол </hi><hi rend="italic">рость</hi><hi rend="CharOverride-1"> существительным </hi><hi rend="italic">usure</hi><hi rend="CharOverride-1">. Эта путаница в переводе говорит о том, что, будучи немцем, он, вероятно, и сам плохо различал русские твёрдые и мягкие согласные. Он знал, что слова </hi><hi rend="italic">ростЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">рость</hi><hi rend="CharOverride-1"> пишутся по-разному, но произносил их одинаково, и именно поэтому перепутал их перевод. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В связи с этим отметим, что неверное написание букв Ъ и Ь на конце слова в </hi><hi rend="italic">Грамматике французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1"> встречается довольно часто, а из комментариев к этим буквам следует, что составитель учебника не понимал их функциональных различий: «Voici deux marques que l’on appelle demi voïelles que l’on met seulement à la fin des mots qu’on appelle touttes les deux ijer ерЪ dont voici la figure de la grande, Ъ et la petite, Ь» (Grammaire Francoise et Russe 1730, 5)</hi><hi rend="notes_number CharOverride-4"><hi><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-001">4</ref></hi></hi><hi rend="CharOverride-1">. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Перевод также перепутан в паре квазиомофонов</hi><hi rend="italic"> служить</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">sentir</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">слушать</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">obéir</hi><hi rend="CharOverride-1">). </hi><hi rend="italic">Служить</hi><hi rend="CharOverride-1"> должно переводиться как </hi><hi rend="italic">obéir</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">подчиняться, повиноваться</hi><hi rend="CharOverride-1">). Хотя у этих глаголов разные значения, имеются и общие семы, так как любая служба предполагает подчинение. </hi><hi rend="italic">Слушать</hi><hi rend="CharOverride-1"> же переводится как </hi><hi rend="italic">sentir</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">чувствовать</hi><hi rend="CharOverride-1">), возможно, через посредство немецкого </hi><hi rend="italic">spüren</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">чувствовать</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">чуять</hi><hi rend="CharOverride-1">). О том, что это может быть именно так, свидетельствует перевод глагола </hi><hi rend="italic">sentir</hi><hi rend="CharOverride-1"> как </hi><hi rend="italic">слышать</hi><hi rend="CharOverride-1"> (или </hi><hi rend="italic">слышать</hi><hi rend="CharOverride-1"> как </hi><hi rend="italic">sentir</hi><hi rend="CharOverride-1">) в следующем разделе грамматики (Grammaire Francoise et Russe 1730, 60). Смешение в употреблении глаголов </hi><hi rend="italic">слушать</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">слышать</hi><hi rend="CharOverride-1"> — типичная ошибка иностранцев в русском языке. Возможно, Тауберт и сам не в полной мере различал эти глаголы.</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Составитель грамматики указывает на необходимость различения слов </hi><hi rend="italic">плоть</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">le corps d’un homme</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">плодЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">radeau de bois</hi><hi rend="CharOverride-1">), при этом во втором примере также допускает ошибку в переводе. В данном случае следовало бы указать </hi><hi rend="italic">плодЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">fruit</hi><hi rend="CharOverride-1">) или </hi><hi rend="italic">плотЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">radeau de bois</hi><hi rend="CharOverride-1">). Вероятно, причинами этой ошибки также послужило неразличение твердых и мягких русских согласных. Кроме того, причиной неверного перевода могло быть и то, что в условиях отсутствия русско-французских словарей Тауберт обращался к знатоку французского языка, который, не видя написанного слова, переводил его так, как слышал. Например, если он слышал слово </hi><hi rend="italic">плодЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">, переводил его как </hi><hi rend="italic">плотЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">radeau de bois</hi><hi rend="CharOverride-1">).</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В разделе «Équivoques» имеет место и пример, требующий особого комментария. Это глагол </hi><hi rend="italic">быть</hi><hi rend="CharOverride-1">, переведенный словосочетанием </hi><hi rend="italic">un bon ménager</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">хороший хозяин</hi><hi rend="CharOverride-1">). При этом характерная для омонимов пара отсутствует. Глагол </hi><hi rend="italic">быть</hi><hi rend="CharOverride-1"> в разделе «Équivoques» уже встречался в противопоставлении </hi><hi rend="italic">быть</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">ȇ</hi><hi rend="italic">tre</hi><hi rend="CharOverride-1">) — </hi><hi rend="italic">бить</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">battre</hi><hi rend="CharOverride-1">). Однако, если соотносить его со словосочетанием </hi><hi rend="italic">un bon menager</hi><hi rend="CharOverride-1"> и учитывать контекст, содержащий квазиомофоны, то становится очевидным, что глагол </hi><hi rend="italic">быть</hi><hi rend="CharOverride-1"> должен быть увязан с существительным </hi><hi rend="italic">бытЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">, означавшим в XVIII в. «домашнее хозяйство» (СРЯ </hi><hi rend="CharOverride-1" >XVIII</hi><hi rend="CharOverride-1"> в. 1985, 183–84). В таком случае оба слова будут противопоставлены по твердости / мягкости согласного на конце слова. Возможно, не зная, как правильно перевести слово </hi><hi rend="italic">бытЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> на французский язык, составитель учебника дал отсылку к названию популярного французского руководства по домоводству</hi><hi rend="notes_number CharOverride-4"><hi><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-000">5</ref></hi></hi><hi rend="CharOverride-1">, планируя в дальнейшем вернуться к этой паре квазиомофонов. Но поскольку, как нами было установлено, грамматика создавалась в сжатые сроки (Власов и Московкин 2023, 83–7), к разделу «Équivoques» составитель учебника в дальнейшем так и не вернулся.</hi></p></div><div><head><hi>3.3 Источники раздела «Équivoques» </hi></head><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В процессе исследования </hi><hi rend="italic">Грамматики французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1"> было установлено, что из 26 омонимов и квазиомонимов, представленных в разделе «Équivoques», 14 совпадают с примерами из грамматики Пауса и 15 с примерами из грамматики Шванвица. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В славяно-русской грамматике Пауса, которая создавалась более 20 лет (1705–29 гг.), но так и не была опубликована, собраны 67 пар омонимов и квазиомонимов с переводом на немецкий и в некоторых случаях на латинский язык (Paus 2016, 61–4). Неоконченная и также неопубликованная грамматика русского языка Шванвица создававшаяся для нужд немецких студентов Санкт-Петербургского академического университета и немецких учеников академической гимназии (Материалы… 1886, 436), содержит 95 пар омонимов и квазиомонимов с переводом на немецкий язык (</hi><hi rend="CharOverride-1" >Schwanwitz</hi><hi rend="CharOverride-1"> 2002, 157–60). Все это говорит о том, что авторы учебников русского языка считали методически значимым разграничение указанных лексических единиц. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Нельзя утверждать, что Тауберт был знаком с этими рукописными грамматиками, так как в целом между </hi><hi rend="italic">Грамматикой французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1"> и грамматиками Пауса и Шванвица обнаружено мало соответствий, однако он был знаком с включенными в них омонимами и квазиомонимами, которые могли существовать и в виде отдельных списков. Стремясь к упрощению учебного материала, Тауберт сократил эти списки, дополнил их своими примерами и перевел на французский язык. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Прокомментируем таблицу 2, в которой указаны соответствия омонимов и квазиомонимов в грамматиках Тауберта, Шванвица и Пауса. </hi></p><p rend="caption_table" ><hi rend="CharOverride-1">Таб. 2 – Список омонимов и квазиомонимов из грамматики Тауберта и совпадающие лексические единицы из грамматик Шванвица и Пауса.</hi></p><table rend="Nessuno-stile-tabella" xml:id="table002">
				<!--<colgroup>-->
					<!--<col
  class="_idGenTableRowColumn-3">--><!--</col>-->
					<!--<col
  class="_idGenTableRowColumn-3">--><!--</col>-->
					<!--<col
  class="_idGenTableRowColumn-3">--><!--</col>-->
				<!--</colgroup>-->
				
					<row role="label" rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella top CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">Тауберт</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella top CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">Шванвиц</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella top CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">Паус</hi></p>
						</cell>
					</row>
				
				
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4 _idGenCellOverride-1">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мука farine bref</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4 _idGenCellOverride-1">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мука das Meel</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4 _idGenCellOverride-1">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мука das Meel</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мука tourment long</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мука die Pein, Marter</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мука die Pein, Marter</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">жить vivre</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">жидЪ juif</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">быть </hi><hi rend="CharOverride-1">ê</hi><hi rend="CharOverride-1">tre</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">бить battre</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">есть manger</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">он есть il est</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">быть un bon menager</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4"/>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">плоть le corps d’un homme </hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">плотъ das Fleisch</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">плотъ das Fleisch</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">плодЪ radeau de bois</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">плодЪ die Frucht</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">плодЪ die Frucht</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мïрЪ le monde</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мïрЪ die Welt</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мïрЪ die Welt</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мирЪ la paix</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мирЪ der Friede</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мирЪ der Friede</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мνрЪ onguent</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">мνрЪ die Mÿrrhen</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4"/>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">былЪ jai eté</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">былЪ ich bin gewesen</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">былЪ fui</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">билЪ jai bastonné</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">билЪ ich habe geschlagen</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">билЪ verberavi пилЪ bibi</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">служить sentir</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">служатЪ sie dienen</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">служить dienen</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">слушать obéir</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">слушать hören</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">слушать hören</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">лукЪ ognon</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">лукЪ der Bogen, die Zwibel</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">лукЪ der Bogen, Zwibel</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">лукЪ arc de fleche</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">лугЪ die Wiese</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">лугЪ die Wiese</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">животЪ estomac</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">животЪ richesse </hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">ростЪ croitre </hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">рость usure</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">–</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">тѣло corps</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">тѣло der Leib</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">тѣло der Leib</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">тѣло affaire</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">дѣло das Werck, die Affaire</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella base_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">дѣло das Werk</hi></p>
						</cell>
					</row>
					<row rend="Nessuno-stile-tabella _idGenTableRowColumn-4">
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella down_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">26</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella down_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">15</hi></p>
						</cell>
						<cell rend="Nessuno-stile-tabella down_line CellOverride-4">
							<p rend="table" ><hi rend="CharOverride-1">14</hi></p>
						</cell>
					</row>
				
			</table><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Во всех трех грамматиках совпадают слова </hi><hi rend="italic">мука</hi><hi rend="CharOverride-1"> [</hi><hi rend="italic">мук’а</hi><hi rend="CharOverride-1">]</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="CharOverride-1">и </hi><hi rend="italic">мука</hi><hi rend="CharOverride-1"> [</hi><hi rend="italic">м’ука</hi><hi rend="CharOverride-1">], которые впервые появляются в Острожской азбуке Ивана Федорова (Азбука 1983, 19), повторяются в букварях </hi><hi rend="CharOverride-1">XVII</hi><hi rend="CharOverride-1"> в. и в </hi><hi rend="italic">Русской грамматике</hi><hi rend="CharOverride-1"> Лудольфа. Совпадают квазиомонимы </hi><hi rend="italic">былЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">билЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">: все три автора считают необходимым обратить внимание изучающих русский язык на их разное написание и, вероятно, разное произношение. В грамматиках Тауберта и Шванвица совпадают омофоны </hi><hi rend="italic">мïрЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="italic">мирЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">мνрЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (у Пауса указаны только </hi><hi rend="italic">мïрЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">мирЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">). Как уже было отмечено, эта триада была включена в учебники Лудольфа и Максимова и, возможно, заимствована из них. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">В остальных случаях совпадения неполные. Паус и Шванвиц различают на письме квазиомофоны </hi><hi rend="italic">тѣло</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">дѣло</hi><hi rend="CharOverride-1">, у Тауберта же мы видим совпадающие по написанию слова </hi><hi rend="italic">тѣло</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">corps</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">тѣло </hi><hi rend="CharOverride-1">(</hi><hi rend="italic">affaire</hi><hi rend="CharOverride-1">). Паус и Шванвиц включают в свои грамматики омофоны </hi><hi rend="italic">лукЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">лугЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">, у Тауберта — совпадающие по написанию </hi><hi rend="italic">лукЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">oignon</hi><hi rend="CharOverride-1">) и </hi><hi rend="italic">лукЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> (</hi><hi rend="italic">arc de fleche</hi><hi rend="CharOverride-1">). </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">Частично совпадают квазиомофоны </hi><hi rend="italic">служить</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">слушать</hi><hi rend="CharOverride-1"> в грамматиках Пауса и Тауберта и </hi><hi rend="italic">служатЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">слушать</hi><hi rend="CharOverride-1"> в грамматике Шванвица. Омофоны </hi><hi rend="italic">плоть</hi><hi rend="CharOverride-1"> и </hi><hi rend="italic">плодЪ</hi><hi rend="CharOverride-1"> приводятся во всех трех грамматиках, однако в грамматике Тауберта слово </hi><hi rend="italic">плодЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">, как уже было указано, сопровождается ошибочным переводом </hi><hi rend="italic">radeau de bois, </hi><hi rend="CharOverride-1">соответствующим слову </hi><hi rend="italic">плотЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">. </hi></p></div></div><div><head><hi>4. Заключение</hi></head><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">1. Пары слов, приводимые в разделе «Équivoques», являются и омонимами, и омофонами, и омографами, однако многие их них не подпадают под строгое определение этих терминов. Это слова, близкие по звучанию (квазиомофоны), однако, возможно, с точки зрения автора, носителя немецкого языка, они звучат одинаково. Нельзя не признать методическую значимость пар омонимов и квазиомонимов в этом разделе. В частности, указание на существование разных по написанию, но близких по звучанию слов было важным для учащихся, которые не различали твердых и мягких согласных, то есть, прежде всего, для носителей отдельных немецких диалектов. </hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">2. Пары слов, приводимые в разделе «Équivoques», имеют соответствия в списках аналогичных пар слов из грамматик Пауса и Шванвица. Тауберт, скорее всего, с этими грамматиками не был знаком, а пользовался списками слов, которые использовались в академической гимназии при обучении русскому языку. Исходя из необходимости упрощения этого трудного для иностранцев лексического материала, он сократил эти списки и дополнил их своими примерами, хотя в отдельных случаях допустил ошибки в написании слов и их переводе на французский язык.</hi></p><p rend="text" ><hi rend="CharOverride-1">3. Анализ слов раздела «Équivoques» показывает, что составитель учебника описал лексические трудности русского языка с точки зрения учащегося-немца, и это является еще одним подтверждением того, что составителем анонимной </hi><hi rend="italic">Грамматики французской и русской</hi><hi rend="CharOverride-1"> был носитель немецкого языка. </hi></p></div><div><head><hi>Источники</hi></head><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="italic">Азбука 1578 Ивана Федорова. </hi><hi rend="CharOverride-1">1983. Подготовил Евгений Л. Немировский. Москва: Книга.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">Аристотель. 1978. “Категории.” В </hi><hi rend="italic">Аристотель. Сочинения: в 4 т. </hi><hi rend="CharOverride-1">Т. 2: 51–90. Москва: Мысль.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">Максимов, Фёдор. 1723. </hi><hi rend="italic">Граммат</hi><hi rend="italic">i</hi><hi rend="italic">ка славенская въ кратце собранная въ Грекославенской школе яже въ великом Нове граде при доме Арх</hi><hi rend="italic">i</hi><hi rend="italic">ерейскомъ.</hi><hi rend="CharOverride-1"> Санкт-Петербург: тип. Александро-Невского монастыря.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="italic">Материалы для истории Императорской Академии наук.</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1886. Т. 2. 1731–1735. Санкт-Петербург: Типография Императорской Академии Наук. </hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="italic">Словарь русского языка XVIII века.</hi><hi rend="CharOverride-1"> 1985. Ред. Юрий С. Сорокин. Вып. 2. Безпристрастный – Вейэр. Л.: Наука.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">СРЯ </hi><hi rend="CharOverride-1" >XVIII</hi><hi rend="CharOverride-1"> в. </hi><hi rend="italic">Словарь русского языка </hi><hi rend="italic">XVIII</hi><hi rend="italic"> века</hi><hi rend="CharOverride-1">. Вып. 1–22. Ленинград, Санкт-Петербург: Наука. 1984–2019 (издание продолжается). </hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >[Adodurow, Wassilij]. 1731. “Anfangs-Gründe der Russischen Sprache.” In </hi><hi rend="italic">Teutsch-Lateinisch- und Russisches Lexicon, samt denen Anfangs-Gründen der Russischen Sprache.</hi><hi rend="CharOverride-1" > 1–48. Saint Peterburg: Gedr. in der Kayserl. Acad. der Wissenschafften Buchdruckerey.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">[Arnauld, A., Pierre Nicole P.]. </hi><hi rend="italic">La Logique ou l’Art de penser.</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1" >1685. Amsterdam: Abraham Wolfgang. </hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Dupleix, Scipion.1604. </hi><hi rend="italic">La Logique, ou Art de discourir et raisonner…</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1" >Édition seconde… Paris</hi><hi rend="CharOverride-1" >:</hi><hi rend="CharOverride-1" > D. Sallis.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Fabritius, Hans. 1895. “Eyn nutzlich buchlein ettlicher gleich stymmender worher Aber ungleichs Verstandes. Erfurt, 1532.” In </hi><hi rend="italic">Ältere deutsche Grammatiken in Neudrucken: Das Büchlein gleichstimmender Wörter, aber ungleichs Verstandes des Hans Fabritius</hi><hi rend="CharOverride-1" >; hrsg. von John Meier. Strassburg: Trübner.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Garlandia, Joannes de. 1487. </hi><hi rend="italic">Textus aeauivocorum cum commento.</hi><hi rend="CharOverride-1" > Coloniae: Heinrich Quentell.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Grammaire Francoise et Russe 1730 — [Taubert, Johann Caspar]. 1730. </hi><hi rend="italic">Grammaire Francoise et Russe en Langue moderne accompagnée d’un petit Dictionnaire pour la Facilité du Commerce. </hi><hi rend="italic">Грамматика французская и руская нынѣшняго языка сообщена съ малымъ Лексикономъ ради удобности сообщества.</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >1730. </hi><hi rend="CharOverride-1" >A</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1" >St</hi><hi rend="CharOverride-1" >. </hi><hi rend="CharOverride-1" >Petersbourg</hi><hi rend="CharOverride-1" >. </hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Hurtaut, Pierre-Thomas-Nicolas. 1775. </hi><hi rend="italic">Dictionnaire des mots homonymes de la langue Françoise, c’est-à-dire, dont la prononciation est la même, et la signification différente </hi><hi rend="CharOverride-1" >[…]. Paris: Chez Ph. D. Langlois.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Irson, Claude. 1656. </hi><hi rend="italic">Nouvelle méthode pour apprendre facilement les principes et la pureté de la langue françoise.</hi><hi rend="CharOverride-1" > Paris: Chez l’Auteur […] et chez Gaspard Meturas.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >La Noue, Pierre de. 1618. </hi><hi rend="italic">Synonyma et æquivoca Gallica, phrasibus sententiisque proverbialibus illustrata … et Latina eorum interpretatione donata.</hi><hi rend="CharOverride-1" > Lugduni: Typis Ioannis Anard.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Le Soyeur. 1661. </hi><hi rend="italic">Alphabet contenant les mots qui ont en une mesme prononciation, diverse signification.</hi><hi rend="CharOverride-1" > Paris: Jean Promé.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Liger, Louis. 1715. </hi><hi rend="italic">Dictionnaire pratique du bon ménager de campagne et de ville, qui apprend généralement la manière de nourrir, élever &amp; gouverner </hi><hi rend="CharOverride-1" >[…]</hi><hi rend="italic"> toutes sortes de bestiaux, chevaux &amp; volailles </hi><hi rend="CharOverride-1" >[…]</hi><hi rend="italic">. Avec un traité de tout ce qui concerne la cuisine, les confitures, la pâtisserie […] les chasses différentes, la pêche </hi><hi rend="CharOverride-1" >[…]. </hi><hi rend="italic">Ouvrage très-utile dans les familles.</hi><hi rend="CharOverride-1" > 2 vol. Paris: Chez P. Ribou. </hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Ludolf, Heinrich Wilhelm. 1696. </hi><hi rend="italic">Grammatica Russica quae continet non tantum praecipua fundamenta Russicae linguae, verum etiam Manuductionem quandam ad Grammaticam Slavonicam. </hi><hi rend="CharOverride-1" >Oxonii: E Theatro Sheldoniano.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Mauconduit, M. 1678. </hi><hi rend="italic">Nova grammatica Gallica = Nouvelle grammaire françoise </hi><hi rend="CharOverride-1" >[…]</hi><hi rend="italic">.</hi><hi rend="CharOverride-1" > Paris: Chez Thomas Jolli.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >[Pascal, Blaise]. 1669. </hi><hi rend="italic">Les provinciales ou Les lettres écrites par Louis de Montalte, à un provincial de ses amis, et aux RR. PP. </hi><hi rend="italic">Jésuites</hi><hi rend="CharOverride-1" >. Cologne, N. Schoute [i.e., D. Elsevier]. </hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Paus, Iohann Werner. 2016. </hi><hi rend="italic">Anweisung zur Erlernung der Slavonisch-Rußischen Sprachen.</hi><hi rend="CharOverride-1" > Transkript des Autographs der Akademiebibliothek. Saint Peterburg, Handschriftenabteilung, Signatur Q 192/1. Bearbeitet von A. Huterer. Schlußredaktion von H. Keipert mit computertechnischer Unterstützung durch D. Bunčić. Bonn.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Schottelius, Justus Georg. 1663. </hi><hi rend="italic">Ausführliche Arbeit von der Teutschen HaubtSprache.</hi><hi rend="CharOverride-1" > Braunschweig</hi><hi rend="CharOverride-1" >: </hi><hi rend="CharOverride-1" >Friedrich</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1" >Zilliger</hi><hi rend="CharOverride-1" >.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >[Schwanwitz, Martin]. 2002. </hi><hi rend="italic">Compendium Grammaticae Russicae (1731). Die erste Akademie-Grammatik der russischen Sprache. </hi><hi rend="CharOverride-1" >Hrsg. von H. Keipert in Verbindung mit A. Huterer. München: Verlag der Bayerischen Akademie der Wissenschaften.</hi></p></div><div><head><hi>Литература</hi></head><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">Власов</hi><hi rend="CharOverride-1" >, </hi><hi rend="CharOverride-1">Сергей</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">В</hi><hi rend="CharOverride-1" >. </hi><hi rend="CharOverride-1">и</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">Леонид</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="CharOverride-1">В</hi><hi rend="CharOverride-1" >. </hi><hi rend="CharOverride-1">Московкин</hi><hi rend="CharOverride-1" >. 2021. </hi><hi rend="CharOverride-1">“Первый печатный учебник русского языка как иностранного в России: «Грамматика Французская и Русская», Санкт-Петербург, 1730 – Grammaire Francoise et Russe en Langue moderne / Грамматика Французская и Русская нынешняго языка. В Санктъ Петербургѣ.” В </hi><hi rend="italic">Альтернативные пути формирования русского литературного языка в конце XVII–первой трети XVIII века: Вклад иностранных ученых и переводчиков</hi><hi rend="CharOverride-1">, ответственный редактор Светлана Менгель,</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="CharOverride-1">70–88. Москва: Издательский Дом ЯСК.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">Власов, Сергей В. и Леонид В. Московкин. 2023. </hi><hi rend="italic">Первый в России печатный учебник русского языка как иностранного: Исследование и текст. </hi><hi rend="CharOverride-1">Санкт-Петербург: Издательство Санкт-Петербургского университета. </hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">Вомперский, Валентин П. 1969. “Неизвестная грамматика русского языка И.С. Горлицкого 1730 г.” </hi><hi rend="italic">Вопросы языкознания</hi><hi rend="CharOverride-1"> 3: 125–31.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">Емельянова, Ольга Н. 2003. “Омонимия и смежные явления.” В </hi><hi rend="italic">Культура русской речи: Энциклопедический словарь-справочник</hi><hi rend="CharOverride-1">, 390–92. Москва: Флинта.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">Кузьминова, Елена А. 2016. “«Словарь трудностей» церковнославянского языка XVII века.” </hi><hi rend="italic">Вестник Московского университета. Серия 9: Филология </hi><hi rend="CharOverride-1">2: 40–50.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">Менгель, Светлана. 2021. “Предисловие.” В </hi><hi rend="italic">Альтернативные пути формирования русского литературного языка в конце XVII–первой трети XVIII века: Вклад иностранных ученых и переводчиков</hi><hi rend="CharOverride-1">, ответственный редактор Светлана Менгель,</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="CharOverride-1">7–9. Москва: Издательский Дом ЯСК.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Br</hi><hi rend="CharOverride-1">é</hi><hi rend="CharOverride-1" >hier</hi><hi rend="CharOverride-1">, </hi><hi rend="CharOverride-1" >Emile</hi><hi rend="CharOverride-1">. 1971. </hi><hi rend="italic">La</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">philosophie</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">du</hi><hi rend="italic"> </hi><hi rend="italic">Moyen</hi><hi rend="italic"> Â</hi><hi rend="italic">ge</hi><hi rend="italic">.</hi><hi rend="CharOverride-1"> </hi><hi rend="CharOverride-1" >Paris: Les Éditions Albin Michel.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Dubois, Jean, Giacomo, Mathée, Guespin, Luis, and Christiane Marcellesi. 1994. </hi><hi rend="italic">Dictionnaire de la linguistique et des sciences du langage</hi><hi rend="CharOverride-1" >. Paris: Larousse.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1" >Jakubczyk, Marcin. 2013. </hi><hi rend="CharOverride-1" >“</hi><hi rend="CharOverride-1" >Équivoquer en français aux XVIIe et XVIIIe siècles (Les grammairiens et homonymie).</hi><hi rend="CharOverride-1" >”</hi><hi rend="CharOverride-1" > </hi><hi rend="italic">Romanica Cracoviensia </hi><hi rend="CharOverride-1" >13: 29–37.</hi></p><p rend="bib_indx_bib" ><hi rend="CharOverride-1">McInerny, Ralph. 1996. </hi><hi rend="italic">Aquinas and Analogy.</hi><hi rend="CharOverride-1" > Washington, The Catholic University of America Press.</hi></p><list type="ordered">
					<item><p rend="layout_notes" ><hi rend="notes_number CharOverride-4"><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-004-backlink">1</ref></hi><hi rend="CharOverride-1">	</hi><hi rend="CharOverride-1">Ср. в русском переводе: «Одноименными называются те предметы, у которых только имя общее, а соответствующая этому имени речь о сущности (logos tes oysias) разная, как, например, dzoon означает и человека, и изображение. Ведь у них только имя общее, а соответствующая этому имени речь о сущности разная, ибо если указывать, что значит для каждого из них быть dzoon, то (в том и другом случае) будет указано особое понятие (logos)» (Аристотель 1978, 53). </hi></p></item>
					<item><p rend="layout_notes" ><hi rend="notes_number CharOverride-4"><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-003-backlink">2</ref></hi><hi rend="CharOverride-1">	</hi><hi rend="CharOverride-1">«Из омонимов одни суть омонимизирующие (одинаково именующие), а другие омонимы омонимизируемые (одинаково именованные). Омоним одинаково именующий есть слово или имя, одинаково общее нескольким предметам: например, </hi><hi rend="italic">Chien</hi><hi rend="CharOverride-1"> (Пес), ибо он обозначает не только земное и домашнее животное, но также и собачью рыбу и созвездие. Омонимы омонимизируемые (одинаково именованные) суть те же самые предметы, обозначаемые одинаково именующим омонимом, как упомянутое земное и морское животное и созвездие, они все обозначаются словом-омонимом </hi><hi rend="italic">Chien»</hi><hi rend="CharOverride-1"> (перевод наш — </hi><hi rend="italic">С.В., Л.В.).</hi></p></item>
					<item><p rend="layout_notes" ><hi rend="notes_number CharOverride-4"><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-002-backlink">3</ref></hi><hi rend="CharOverride-1">	</hi><hi rend="CharOverride-1">См. подробнее историю вопроса в статье (Jakubczyk 2013).</hi></p></item>
					<item><p rend="layout_notes" ><hi rend="notes_number CharOverride-4"><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-001-backlink">4</ref></hi><hi rend="CharOverride-1">	</hi><hi rend="CharOverride-1">«Вот два знака, называемые полугласными, которые ставят только на конце слов; они оба называются </hi><hi rend="italic">ijer ерЪ</hi><hi rend="CharOverride-1">, вот изображение большого знака Ъ и маленького Ь» (перевод наш — </hi><hi rend="italic">С.В., Л.М</hi><hi rend="CharOverride-1">.). Как видим, составитель учебника не дает двух разных названий для «большого знака» </hi><hi rend="italic">еръ</hi><hi rend="CharOverride-1"> и «маленького» </hi><hi rend="italic">ерь</hi><hi rend="CharOverride-1"> и не приводит правил их употребления.</hi></p></item>
					<item><p rend="layout_notes" ><hi rend="notes_number CharOverride-4"><ref target="xml_indesign2024_17_145-157.html#footnote-000-backlink">5</ref></hi><hi rend="CharOverride-1">	</hi><hi rend="CharOverride-1">Одно из наиболее известных руководств по ведению домашнего хозяйства того времени, неоднократно переиздававшийся словарь Л. Лиже </hi><hi rend="italic">Dictionnaire pratique du bon ménager de campagne et de ville</hi><hi rend="CharOverride-1"> (Практический словарь хорошего городского и сельского хозяина) (Liger 1715), могло находиться как в доме отчима Тауберта Матиаса Фельтена, эконома Академии наук, так и в доме его дяди Иоганна Фельтена, обер-кухмистера Петра </hi><hi rend="CharOverride-1" >I</hi><hi rend="CharOverride-1">. </hi></p></item>
				</list><p rend="editorial_metadata_author">Sergej V. Vlasov, Saint Petersburg State University, Russian Federation, <ref target="https://www.fupress.com">s.vlasov@spbu.ru</ref>, <ref target="https://www.fupress.com">0000-0001-6639-4928</ref></p><p rend="editorial_metadata_author">Leonid V. Moskovkin, Saint Petersburg State University, Russian Federation, <ref target="https://www.fupress.com">l.moskovkin@spbu.ru</ref>, <ref target="https://www.fupress.com">0000-0002-4818-1205</ref></p><p rend="editorial_metadata_polices">Referee List (DOI 1<ref target="https://doi.org/10.36253/fup_referee_list">0.36253/fup_referee_list</ref>)</p><p rend="editorial_metadata_polices">FUP Best Practice in Scholarly Publishing (DOI <ref target="https://doi.org/10.36253/fup_best_practice">10.36253/fup_best_practice</ref>)</p><p rend="editorial_metadata_book">Sergej V. Vlasov, Leonid V. Moskovkin, <hi rend="italic">Lexical Homonyms and Quasi-Homonyms (“équivoques”) in the </hi><hi rend="italic">Grammar of French and Russian</hi><hi rend="italic"> of 1730,</hi> © Author(s), <ref target="https://www.fupress.com">CC BY 4.0</ref>, DOI <ref target="https://www.fupress.com">10.36253/979-12-215-0585-6.13</ref>, in Swetlana Mengel, Laura Rossi (edited by), <hi rend="italic">Language and Education in Petrine Russia. Essays in Honour of Maria Cristina Bragone</hi>, pp. -14, 2024, published by Firenze University Press, ISBN 979-12-215-0585-6, DOI <ref target="https://www.fupress.com">10.36253/979-12-215-0585-6</ref></p></div></div>
      
      <div>
        <listBibl>
          <head>References</head>
          <bibl n="192192">Азбука 1578 Ивана Федорова. 1983. Подготовил Евгений&amp;#160;Л. Немировский. Москва: Книга.</bibl>
          <bibl n="192178">Аристотель. 1978. “Категории.” В Аристотель. Сочинения: в 4 т. Т. 2: 51–90. Москва: Мысль.</bibl>
          <bibl n="191661">Максимов, Фёдор. 1723. Грамматiка славенская въ кратце собранная въ Грекославенской школе яже въ великом Нове граде при доме Архiерейскомъ. Санкт-Петербург: тип. Александро-Невского монастыря.</bibl>
          <bibl n="191971">Материалы для истории Императорской Академии наук. 1886. Т. 2. 1731–1735. Санкт-Петербург: Типография Императорской Академии Наук.</bibl>
          <bibl n="192099">Словарь русского языка XVIII века. 1985. Ред. Юрий&amp;#160;С. Сорокин. Вып. 2. Безпристрастный – Вейэр. Л.: Наука.</bibl>
          <bibl n="191984">СРЯ XVIII в. Словарь русского языка XVIII века. Вып. 1–22. Ленинград, Санкт-Петербург: Наука. 1984–2019 (издание продолжается).</bibl>
          <bibl n="191529">[Adodurow, Wassilij]. 1731. “Anfangs-Gr&amp;#252;nde der Russischen Sprache.” In Teutsch-Lateinisch- und Russisches Lexicon, samt denen Anfangs-Gr&amp;#252;nden der Russischen Sprache. 1–48. Saint Peterburg: Gedr. in der Kayserl. Acad. der Wissenschafften Buchdruckerey.</bibl>
          <bibl n="192128">[Arnauld, A., Pierre Nicole P.]. La Logique ou l&amp;#39;Art de penser. 1685. Amsterdam: Abraham Wolfgang.</bibl>
          <bibl n="192095">Dupleix, Scipion.1604. La Logique, ou Art de discourir et raisonner... &amp;#201;dition seconde... Paris: D. Sallis.</bibl>
          <bibl n="191481">Fabritius, Hans. 1895. “Eyn nutzlich buchlein ettlicher gleich stymmender worher Aber ungleichs Verstandes. Erfurt, 1532.” In &amp;#196;ltere deutsche Grammatiken in Neudrucken: Das B&amp;#252;chlein gleichstimmender W&amp;#246;rter, aber ungleichs Verstandes des Hans Fabritius; hrsg. von John Meier. Strassburg: Tr&amp;#252;bner.</bibl>
          <bibl n="192173">Garlandia, Joannes de. 1487. Textus aeauivocorum cum commento. Coloniae: Heinrich Quentell.</bibl>
          <bibl n="191468">Grammaire Francoise et Russe 1730 — [Taubert, Johann Caspar]. 1730. Grammaire Francoise et Russe en Langue moderne accompagn&amp;#233;e d&amp;#39;un petit Dictionnaire pour la Facilit&amp;#233; du Commerce. Грамматика французская и руская нынѣшняго языка сообщена съ малымъ Лексикономъ ради удобности сообщества. 1730. A St. Petersbourg.</bibl>
          <bibl n="191615">Hurtaut, Pierre-Thomas-Nicolas. 1775. Dictionnaire des mots homonymes de la langue Fran&amp;#231;oise, c’est-&amp;#224;-dire, dont la prononciation est la m&amp;#234;me, et la signification diff&amp;#233;rente [...]. Paris: Chez Ph. D. Langlois.</bibl>
          <bibl n="191761">Irson, Claude. 1656. Nouvelle m&amp;#233;thode pour apprendre facilement les principes et la puret&amp;#233; de la langue fran&amp;#231;oise. Paris: Chez l’Auteur [...] et chez Gaspard Meturas.</bibl>
          <bibl n="191707">La Noue, Pierre de. 1618. Synonyma et &amp;#230;quivoca Gallica, phrasibus sententiisque proverbialibus illustrata ... et Latina eorum interpretatione donata. Lugduni: Typis Ioannis Anard.</bibl>
          <bibl n="192019">Le Soyeur. 1661. Alphabet contenant les mots qui ont en une mesme prononciation, diverse signification. Paris: Jean Prom&amp;#233;.</bibl>
          <bibl n="191424">Liger, Louis. 1715. Dictionnaire pratique du bon m&amp;#233;nager de campagne et de ville, qui apprend g&amp;#233;n&amp;#233;ralement la mani&amp;#232;re de nourrir, &amp;#233;lever &amp;amp; gouverner [...] toutes sortes de bestiaux, chevaux &amp;amp; volailles [...]. Avec un trait&amp;#233; de tout ce qui concerne la cuisine, les confitures, la p&amp;#226;tisserie [...] les chasses diff&amp;#233;rentes, la p&amp;#234;che [...]. Ouvrage tr&amp;#232;s-utile dans les familles. 2 vol. Paris: Chez P. Ribou.</bibl>
          <bibl n="191624">Ludolf, Heinrich Wilhelm. 1696. Grammatica Russica quae continet non tantum praecipua fundamenta Russicae linguae, verum etiam Manuductionem quandam ad Grammaticam Slavonicam. Oxonii: E Theatro Sheldoniano.</bibl>
          <bibl n="192086">Mauconduit, M. 1678. Nova grammatica Gallica = Nouvelle grammaire fran&amp;#231;oise [...]. Paris: Chez Thomas Jolli.</bibl>
          <bibl n="191699">[Pascal, Blaise]. 1669. Les provinciales ou Les lettres &amp;#233;crites par Louis de Montalte, &amp;#224; un provincial de ses amis, et aux RR. PP. J&amp;#233;suites. Cologne, N. Schoute [i.e., D. Elsevier].</bibl>
          <bibl n="191466">Paus, Iohann Werner. 2016. Anweisung zur Erlernung der Slavonisch-Ru&amp;#223;ischen Sprachen. Transkript des Autographs der Akademiebibliothek. Saint Peterburg, Handschriftenabteilung, Signatur Q 192/1. Bearbeitet von A. Huterer. Schlu&amp;#223;redaktion von H. Keipert mit computertechnischer Unterst&amp;#252;tzung durch D. Bunčić. Bonn.</bibl>
          <bibl n="192040">Schottelius, Justus Georg. 1663. Ausf&amp;#252;hrliche Arbeit von der Teutschen HaubtSprache. Braunschweig: Friedrich Zilliger.</bibl>
          <bibl n="191569">[Schwanwitz, Martin]. 2002. Compendium Grammaticae Russicae (1731). Die erste Akademie-Grammatik der russischen Sprache. Hrsg. von H. Keipert in Verbindung mit A. Huterer. M&amp;#252;nchen: Verlag der Bayerischen Akademie der Wissenschaften.</bibl>
          <bibl n="191414">Власов, Сергей В. и Леонид&amp;#160;В. Московкин. 2021. “Первый печатный учебник русского языка как иностранного в России: &amp;#171;Грамматика Французская и Русская&amp;#187;, Санкт-Петербург, 1730 – Grammaire Francoise et Russe en Langue moderne / Грамматика Французская и Русская нынешняго языка. В Санктъ Петербургѣ.” В Альтернативные пути формирования русского литературного языка в конце XVII–первой трети XVIII века: Вклад иностранных ученых и переводчиков, ответственный редактор Светлана Менгель, 70–88. Москва: Издательский Дом ЯСК.</bibl>
          <bibl n="191643">Власов, Сергей В. и Леонид&amp;#160;В. Московкин. 2023. Первый в России печатный учебник русского языка как иностранного: Исследование и текст. Санкт-Петербург: Издательство Санкт-Петербургского университета.</bibl>
          <bibl n="192005">Вомперский, Валентин П. 1969. “Неизвестная грамматика русского языка И.С. Горлицкого 1730 г.” Вопросы языкознания 3: 125–31.</bibl>
          <bibl n="192006">Вомперский, Валентин П. 1969. “Неизвестная грамматика русского языка И.С. Горлицкого 1730 г.” Вопросы языкознания 3: 125–31.</bibl>
          <bibl n="191892">Емельянова, Ольга&amp;#160;Н. 2003. “Омонимия и смежные явления.” В Культура русской речи: Энциклопедический словарь-справочник, 390–92. Москва: Флинта.</bibl>
          <bibl n="191845">Кузьминова, Елена&amp;#160;А. 2016. “&amp;#171;Словарь трудностей&amp;#187; церковнославянского языка XVII века.” Вестник Московского университета. Серия 9: Филология 2: 40–50.</bibl>
          <bibl n="191510">Менгель, Светлана. 2021. “Предисловие.” В Альтернативные пути формирования русского литературного языка в конце XVII — первой трети XVIII века: Вклад иностранных ученых и переводчиков, ответственный редактор Светлана Менгель, 7–9. Москва: Издательский Дом ЯСК.</bibl>
          <bibl n="192189">Br&amp;#233;hier, Emile. 1971. La philosophie du Moyen &amp;#194;ge. Paris: Les &amp;#201;ditions Albin Michel.</bibl>
          <bibl n="191813">Dubois, Jean, Giacomo, Math&amp;#233;e, Guespin, Luis, and Christiane Marcellesi. 1994. Dictionnaire de la linguistique et des sciences du langage. Paris: Larousse.</bibl>
          <bibl n="191885">Jakubczyk, Marcin. 2013. “&amp;#160;&amp;#201;quivoquer en fran&amp;#231;ais aux XVIIe et XVIIIe si&amp;#232;cles (Les grammairiens et homonymie).” Romanica Cracoviensia 13: 29–37.</bibl>
          <bibl n="192144">McInerny, Ralph. 1996. Aquinas and Analogy. Washington, The Catholic University of America Press.</bibl>
        </listBibl>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>